Avrupa Birliği’ne tüketici ürünü satan Türk üreticiler ve e-ihracatçılar için “CE işareti var mı?” sorusu artık tek soru değil. CE işareti, ürünün ilgili AB uyumlaştırma mevzuatının gereklerini karşıladığını gösteren bir işaret ve beyandır. Buna ek olarak, 13 Aralık 2024’ten beri Avrupa Birliği genelinde doğrudan uygulanan Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü (GPSR — Regulation (EU) 2023/988), AB’de satılan tüketici ürünleri için, özellikle çevrimiçi satışta yeni yükümlülükler getirdi: AB’de yerleşik bir sorumlu işletmeci ve ilanlarda zorunlu bilgiler. Bu yazı, iki sistemin farkını ve bir Türk satıcının ne yapması gerektiğini anlatır.
CE İşareti ile GPSR Arasındaki Fark
| CE işareti | GPSR | |
|---|---|---|
| Ne? | Ürünün ilgili AB mevzuatına uygunluğunu gösteren işaret ve beyan | AB’de satılan tüketici ürünleri için genel güvenlik çerçevesi |
| Kapsam | Yalnızca belirli ürün gruplarını düzenleyen AB mevzuatı olan ürünler (oyuncak, elektrikli cihaz, makine, kişisel koruyucu vb.) | Özel bir AB mevzuatı olmayan veya bunun yetersiz kaldığı tüketici ürünleri (genel güvenlik şartı) |
| Yükümlü | Üretici (ve bazı roller için ithalatçı, dağıtımcı) | Üretici, ithalatçı, dağıtımcı, çevrimiçi satıcı ve AB’deki sorumlu işletmeci |
| Ne zamandan beri? | Ürün grubuna göre uzun yıllardır | 13 Aralık 2024’ten itibaren tüm AB’de doğrudan uygulanır |
Basit bir kural: ürününüzün bir CE yönergesi varsa onu uygulayın, yoksa GPSR devreye girer. Birçok ürün için ikisi birlikte söz konusu olur: CE kapsamındaki bir ürün de GPSR’nin online satış ve sorumlu kişi yükümlülüklerine tabi olabilir.
CE İşareti: Hangi Ürünlerde Zorunlu?
- Oyuncaklar ve çocuk ürünlerinin bir kısmı
- Elektrikli ve elektronik cihazlar (düşük gerilim, elektromanyetik uyumluluk, telsiz ekipmanı)
- Makineler ve bazı endüstriyel ekipman
- Kişisel koruyucu donanımlar
- Tıbbi cihazlar (ayrı ve sıkı bir düzenleme altında)
- Basınçlı ekipman, gaz yakan cihazlar, asansörler ve yapı ürünleri
Her ürüne CE yapıştırılmaz; ilgili AB mevzuatı kapsamında olmayan ürünlere (örneğin sıradan giyim, mobilya, çoğu ev tekstili, seramik) CE işareti koymak genellikle yanlıştır. İstisnalar vardır: örneğin koruyucu giysiler, kişisel koruyucu donanım olarak CE gerektirir. Ürününüzün hangi kapsamda olduğunu belirlemek ilk adımdır. Bu sınıflandırma için ürününüzün GTİP’i de yardımcı olur; bkz. GTİP kodu.
CE İşaretinin Alınma Süreci
- Geçerli mevzuatı belirleyin: ürününüz hangi AB yönerge ve tüzüklerinin kapsamında?
- Temel gereklilikleri ve standartları belirleyin: uyumlaştırılmış standartlar uygunluğu kolaylaştırır.
- Uygunluk değerlendirmesi: bazı ürünler için üreticinin kendi beyanı yeterlidir, bazıları için bağımsız bir onaylanmış kuruluş devreye girer.
- Teknik dosyayı hazırlayın: tasarım, test sonuçları, risk analizi ve kullanım bilgisi; mevzuatta öngörülen süre boyunca saklanır.
- AB uygunluk beyanını düzenleyin: üretici, ürünün gereklere uygun olduğunu yazılı beyan eder.
- CE işaretini ürüne, ambalaja ve belgelere uygulayın.
Süreç ürün grubuna göre değişir; bu yüzden hedef pazar ve ürün için bir uygunluk danışmanından veya test kuruluşundan destek almak yaygındır.
GPSR: Türk Satıcı İçin Neyi Değiştirdi?
GPSR’nin 16. maddesine göre, kapsamındaki bir ürün, AB’de yerleşik ve ürün güvenliğinden sorumlu bir işletmeci olmadan AB pazarına sunulamaz. Bu işletmeci üretici, ithalatçı, yetkili temsilci veya belirli koşullarda lojistik hizmet sağlayıcı olabilir. Türkiye’de üretim yapıp AB’deki müşterilere doğrudan çevrimiçi satan bir firma için bu, AB’de bir “sorumlu kişi” (EU responsible person) atamak anlamına gelir.
| Yükümlülük | İçerik |
|---|---|
| AB’de yerleşik sorumlu işletmeci | Ürün güvenliği görevleri için AB’de bir muhatap; piyasa gözetim otoriteleriyle iletişim |
| Çevrimiçi ilan bilgisi (md. 19) | Üretici adı/ticari unvanı, posta adresi ve e-posta; üretici AB dışındaysa AB’deki sorumlu işletmecinin adı, adresi ve e-postası |
| Ürün tanımlaması | Ürünün tanıtıcı görseli ve tür/parti/seri bilgisi |
| Uyarı ve güvenlik bilgisi | Varsa uyarılar ve güvenli kullanım bilgisi; bunlar kullanıcıya anlaşılır dilde sunulmalı |
| Dahili süreçler ve kayıtlar | Güvenlik süreçleri, teknik belgelendirme, olay ve geri çağırma yönetimi |
Pazaryerleri (Amazon, Etsy gibi) ilan şablonlarına GPSR alanları eklemiş ve eksik bilgisi olan ilanları kaldırmaya başlamıştır; bu yüzden GPSR yalnızca hukuki değil, satış sürekliliği açısından da önemlidir. Etsy satışı için Etsy ihracat rehberine, Amazon için Amazon FBA kargo yazısına bakın.
Sorumlu Kişi Seçerken Dikkat
- Gerçekten AB’de yerleşik mi? Sorumlu kişinin AB’de kayıtlı adresi ve ulaşılabilir bir iletişim bilgisi olmalı.
- Görev kapsamı yazılı mı? Hangi görevleri üstlendiği, belgelerinizi ne kadar süre saklayacağı ve olay bildirimini nasıl yönettiği sözleşmede yer almalı.
- Ürün kategorisini kapsıyor mu? Bazı hizmet sağlayıcılar yalnızca belirli ürün gruplarında hizmet verir.
- Maliyet ve süre: hizmet bedeli genellikle ürün sayısına veya yıllık hizmete göre belirlenir; ücret kalemlerini yazılı alın.
- Pazaryeri uyumu: kullandığınız pazaryerinin kabul ettiği sorumlu kişi formatını kontrol edin.
Sık Yapılan Hatalar
- Kapsam dışı ürüne CE işareti koymak (örneğin giyim).
- CE kapsamındaki ürün için teknik dosyayı ve uygunluk beyanını hazırlamamak.
- GPSR’yi yalnızca CE’li ürünler için sanmak; tüketici ürünlerinde genel olarak geçerlidir.
- Çevrimiçi ilanlarda üretici ve sorumlu kişi bilgisini eksik bırakmak.
- Etiket ve talimatları AB ülkesinin dilinde sunmamak; bazı yükümlülükler dil gerektirir.
- Ürün değişikliğinden sonra uygunluk değerlendirmesini yenilememek.
Hızlı Karar Akışı: CE mi, GPSR mi, İkisi Birden mi?
- Ürününüz belirli bir AB ürün mevzuatının kapsamında mı (oyuncak, elektrikli cihaz, makine, koruyucu donanım…)? Evet ise CE süreci gerekir.
- Ürün tüketiciye mi satılıyor? Evet ise GPSR’nin genel güvenlik şartları ve çevrimiçi satış kuralları geçerlidir.
- Ürün AB dışında üretiliyor ve AB’ye çevrimiçi satılıyor mu? Evet ise AB’de yerleşik sorumlu işletmeci gerekir.
- Ürün kimyasal içeriyor mu veya elektronik mi? Evet ise REACH ve RoHS kontrol edilmeli.
- Ürün gıda ile temas ediyor, kozmetik veya oyuncak mu? Ayrı sektör mevzuatı vardır.
Bu akış, hangi mevzuatın uygulanacağını belirlemek için ilk filtredir; kesin sınıflandırma için ürün grubunuza özel danışmanlık almak gerekir.
Örnek: Konya’dan AB’ye Üç Farklı Ürün
| Ürün | CE? | Öne çıkan yükümlülükler |
|---|---|---|
| LED lamba | Evet (elektrik/elektronik mevzuatı) | CE süreci, uygunluk beyanı, RoHS; GPSR çevrimiçi satış bilgileri |
| Ahşap çocuk oyuncağı | Evet (oyuncak mevzuatı) | Oyuncak güvenliği, kimyasal sınırlar, uyarı etiketleri; GPSR ve sorumlu kişi |
| Seramik kupa | Genellikle CE kapsamı değil | Gıda ile temas eden malzeme kuralları ve metal salımı sınırları; GPSR kapsamındaki bilgi ve sorumlu kişi yükümlülükleri |
Üç ürün de aynı müşteriye satılabilir ama yükümlülükleri çok farklıdır. Ürün çeşidiniz çoksa, her ürün için ayrı bir “uyum satırı” tutmak sürdürülebilir bir yöntemdir.
Kısaca Özet ve Sonraki Adım
CE işareti, ilgili AB mevzuatı kapsamındaki ürünlerin uygunluğunu gösterir; her ürüne konmaz. GPSR ise 13 Aralık 2024’ten beri tüketici ürünleri için AB’de yerleşik bir sorumlu işletmeci ve çevrimiçi ilanlarda belirli bilgileri şart koşar. Türkiye’den AB’ye doğrudan çevrimiçi satan firmaların bir AB sorumlu kişisi atamaları gerekir.
Sonraki adım: Ürünlerinizi “CE kapsamı var / yok” diye ayırın; hepsi için sorumlu kişi çözümünü ve ilan bilgilerini hazırlayın. Aynı zamanda REACH ve RoHS yükümlülüklerini de kontrol edin. ABD pazarına da satıyorsanız gıda, takviye ve kozmetik için FDA kaydı rehberine bakın.
Sık Sorulan Sorular
CE işareti nedir?
Ürünün ilgili AB uyumlaştırma mevzuatının temel gerekliliklerini karşıladığını gösteren işaret ve üreticinin beyanıdır. Yalnızca ilgili mevzuatı olan ürün gruplarına uygulanır.
Her üründe CE işareti gerekir mi?
Hayır. CE yalnızca belirli AB mevzuatının kapsadığı ürünler için zorunludur (örneğin oyuncak, elektrikli cihaz, makine). Giyim, mobilya, seramik gibi birçok ürün CE kapsamında değildir; onlar için GPSR genel güvenlik çerçevesi geçerlidir.
GPSR nedir, ne zaman başladı?
GPSR, Regulation (EU) 2023/988 sayılı Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü’dür. 13 Aralık 2024’ten itibaren tüm AB üye devletlerinde doğrudan uygulanır ve eski Genel Ürün Güvenliği Direktifi’nin yerini almıştır.
Türk bir satıcının AB’de sorumlu kişi atamasına gerek var mı?
GPSR kapsamındaki bir ürünü AB pazarına sunacaksanız, AB’de yerleşik bir sorumlu işletmeci bulunması gerekir. Üretici AB dışındaysa bu genellikle bir AB yetkili temsilcisi veya ithalatçıdır.
Online ilanlarda hangi bilgiler zorunlu?
Üretici adı ve iletişim bilgileri, üretici AB dışındaysa AB’deki sorumlu işletmecinin adı, posta adresi ve e-postası; ürünün tanıtıcı görseli ve varsa uyarı ve güvenlik bilgileri.
Gönderinizi Hemen Fiyatlandırın
Ağırlık ve varış ülkesini girin, birden fazla taşıyıcının fiyatını anında karşılaştırın.
🧮 Fiyat Hesapla →Kaynaklar ve Daha Fazla Bilgi
Bu yazıdaki bilgiler aşağıdaki kuruluşların yayımladığı genel çerçeveye dayanır. Kurallar ülkeye, taşıyıcıya ve döneme göre değişebilir; işlem yapmadan önce güncel hâlini ilgili kurumdan veya taşıyıcıdan teyit edin.