Defne sabunu, zeytinyağlı sabun, keçi sütü sabunu, doğal kremler ve balmumu ürünleri… Türkiye’de el yapımı sabun ve doğal kozmetik üreten pek çok küçük işletme, Etsy ve kendi sitesi üzerinden yurt dışına satış yapmak ister. Burada en büyük yanlış anlama şudur: “El yapımı ve doğal, o yüzden kurallara tabi değil.” Oysa AB’de “yıkamak, kokulandırmak veya güzelleştirmek” amacıyla cilde uygulanan ürünler kozmetik sayılır ve el yapımı sabunlar da çoğu durumda bu kapsama girer. Mevzuat, çokuluslu bir firma ile küçük bir atölye arasında fark gözetmez. Bu yazı, AB ve ABD’de el yapımı sabun ve doğal kozmetik satmak için gerekenleri ve paketleme ile gönderi notlarını anlatır.
Sabun Kozmetik mi? AB’de Kural
AB Kozmetik Tüzüğü (EC) No 1223/2009, kozmetik ürünü, insan vücudunun dış kısımlarıyla (cilt, saç) temas ettirilerek temizleme, kokulandırma, görünümü değiştirme, koruma veya iyi durumda tutma amacıyla kullanılan madde veya karışım olarak tanımlar. Cildi temizlemek veya güzelleştirmek amacıyla satılan sabun, bu tanım uyarınca çoğu durumda kozmetik ürün sayılır; ancak her “sabun” otomatik olarak değil, bileşimi ve pazarlama iddiaları ile değerlendirilir. Tüzük, endüstriyel ve el yapımı üretim arasında güvenlik ve uygunluk yükümlülükleri açısından ayrım yapmaz.
| Gereklilik | Ne demek? |
|---|---|
| Güvenlik raporu (CPSR) | Her ürün için nitelikli bir güvenlik değerlendiricisinin imzaladığı, bileşenler ve kullanım güvenliğini değerlendiren rapor |
| Ürün bilgi dosyası (PIF) | Formül, üretim yöntemi, güvenlik raporu, etiket ve parti kayıtlarını içeren dosya |
| AB’de sorumlu kişi | AB’de yerleşik “Responsible Person”; dosyayı muhafaza eder ve otoritelere sunar |
| CPNP bildirimi | Ürünü pazara sunmadan önce AB’nin Kozmetik Ürünleri Bildirim Portalı’na bildirme |
| Etiket | İçerik listesi (INCI adlarıyla), parti no, son kullanma/açıldıktan sonra kullanım süresi, sorumlu kişi bilgisi, uyarılar |
Yani AB’ye el yapımı sabun satan bir Türk üretici, yalnızca ürünü paketleyip göndermekle yetinemez: güvenlik raporu, sorumlu kişi ve bildirim olmadan satış yasal değildir. Ayrıca CPSR, “nitelikli profesyonel” tarafından hazırlanmalıdır (eczacılık, toksikoloji, tıp veya yakın bir disiplinde üniversite eğitimi).
CPSR, PIF ve CPNP: Adım Adım
- Formülü sabitleyin: her ürün için kesin bileşen listesi ve yüzdeler; değiştirdiğinizde dosya güncellenir.
- Güvenlik değerlendiricisi bulun: AB kozmetik mevzuatına hâkim nitelikli bir profesyonel; her formül için CPSR hazırlatın.
- AB’de sorumlu kişi atayın: AB’de yerleşik firma veya kişi; hizmet bedeli genellikle ürün sayısına göre belirlenir.
- PIF’i hazırlayın: üretim süreci, parti kayıtları, test sonuçları (gerekirse stabilite/mikrobiyoloji) ve etiket taslağı.
- Etiketi AB kurallarına göre tasarlayın: INCI isimleri, alerjen bildirimi, ülke dili.
- CPNP’de bildirim yapın: sorumlu kişi, ürünü pazara sunmadan önce portala bildirir.
- Satışa başlayın ve güncel tutun: formül, etiket veya üretici değiştiğinde dosya ve bildirim güncellenir.
Bu süreç, sabun başına maliyet ve zaman getirir; bu yüzden bir ürün gamı planlarken formül sayısını sınırlı tutmak maliyeti belirgin biçimde azaltır.
ABD: Sabun ile Kozmetik Arasında İnce Çizgi
- Sabun ve kozmetik ayrımı: ABD’de FDA, yalnızca yağların alkali ile tepkimesinden elde edilen ve yalnızca temizleme amacıyla pazarlanan ürünleri “sabun” sayar ve bunlar kozmetik kuralları dışındadır. Ürün “nemlendirir”, “cildi güzelleştirir” gibi iddialar taşıyorsa kozmetik sayılabilir.
- MoCRA (2022): kozmetik ürünler için tesis kaydı, ürün listeleme, güvenlik kanıtı ve yan etki raporlama yükümlülükleri getirmiştir. Küçük işletmeler için bazı muafiyetler öngörülmüştür; kapsam ürüne ve iş hacmine göre değişir. Bkz. FDA kaydı.
- US Agent: yabancı kozmetik tesisleri için ABD’de yerleşik temsilci gerekir.
- FDA onay vermez: kayıt veya listeleme, “FDA onaylı” anlamına gelmez; bu ifadeyi kullanmayın.
ABD’ye satış yapmadan önce ürününüzün “sabun” mu “kozmetik” mi sayılacağını iddialarınıza göre netleştirin; belirsizse ABD’de bir düzenleyici danışmandan görüş alın.
Etiket ve İddialar
| Konu | Dikkat |
|---|---|
| İçerik listesi | INCI adlarıyla ve ağırlık sırasına göre; “doğal” ifadesi içerik gerçeğiyle uyumlu olmalı |
| Alerjenler | Esansiyel yağlardaki koku alerjenleri belirli eşik üzerinde etikette ayrıca belirtilir |
| İddia | “Egzamayı iyileştirir”, “akne tedavi eder” gibi tıbbi iddialar ürünü ilaç sınıfına sokar; yalnızca kozmetik iddialar kullanın |
| Organik/doğal | “Organik” veya “vegan” iddiaları belgelenebilir olmalı; sertifika gerekebilir |
| Açıldıktan sonra kullanım süresi (PAO) | Açık kavanoz simgesi ve süre bilgisi |
| Dil | Satış yapılan ülkenin dilinde zorunlu bilgiler |
Doğal içerik, güvenlik anlamına gelmez; esansiyel yağlar, bitki ekstreleri ve doğal koruyucular da alerjen veya tahriş edici olabilir. Bu yüzden CPSR doğal ürünler için de zorunludur.
Gönderi: Paketleme, Kurye ve Esansiyel Yağlar
- Katı sabun: genellikle sorunsuz taşınır; nem ve çizilmeye karşı poşet ve karton ayırıcı kullanın.
- Sıvı sabun, krem, losyon: sızıntı riski vardır; sızdırmaz kapak, ayrı poşet ve emici malzeme kullanın.
- Esansiyel yağ ve yüksek alkol içeren ürünler: bazıları yanıcı sıvı sayılabilir (parlama noktası eşiği) ve tehlikeli madde kurallarına girebilir; bkz. tehlikeli madde sınıfları.
- Beyan: “handmade soap” gibi net tanım; GTİP olarak sabun 3401, kozmetik/bakım ürünleri 3304 pozisyonlarındadır; bkz. GTİP kodu.
- Ürün kategorisi: el sanatı niteliğindeki ürünler için ülke sayfalarımıza da bakın: el sanatları gönderimi (ABD).
Genel kozmetik gönderi kuralları için kozmetik ve parfüm gönderimi sayfasına bakın.
Ürün Gamı Planlama: Maliyet Mantığı
AB’de her ürün (formül) için ayrı CPSR ve bildirim gerektiğinden, ürün çeşidini artırmak maliyeti doğrusal olarak artırır. Örneğin aynı bazda ama farklı kokulu beş sabun, beş ayrı formül sayılabilir. Küçük işletmeler için akıllı strateji: (1) az sayıda ana formül belirleyin, (2) varyasyonları (renk, koku) mümkünse aynı güvenlik çerçevesinde değerlendirilebilecek şekilde tasarlayın ve değerlendiricinizle bunu netleştirin, (3) satışı en çok talep gören 3–5 ürünle başlatın, (4) hizmet bedellerini (CPSR, sorumlu kişi, bildirim) ürün birim maliyetine baştan ekleyin. Bu planlama, satış öncesi sürpriz maliyetleri önler.
Sık Yapılan Hatalar
- “El yapımı, doğal, o yüzden muaf” varsaymak.
- CPSR ve CPNP olmadan AB’ye satmak.
- AB’de sorumlu kişi atamamak.
- Tıbbi iddia yazmak.
- ABD’de “FDA onaylı” demek.
- Esansiyel yağın tehlikeli madde durumunu kontrol etmemek.
Mini Vaka: Defne Sabunu ve Kaldırılan İlan
Hatay’da defne sabunu üreten bir atölye, ürünlerini Etsy’de Avrupa’ya satmaya başlıyor. İlk aylarda satışlar iyi gidiyor; ancak Etsy, kozmetik uyum bilgisi olmayan ilanları kaldırmaya başlıyor ve atölye hesabında uyarı alıyor. Ardından Almanya’daki bir müşteri cilt tahrişi şikâyetiyle ürün hakkında soru soruyor; atölye, güvenlik raporu veya sorumlu kişi bilgisi sunamıyor ve ilan kapatılıyor. Atölye, her sabun formülü için CPSR hazırlatıyor, AB’de bir sorumlu kişi atıyor, CPNP’de ürünleri bildiriyor ve etiketlerini INCI listesiyle yeniden basıyor. Maliyet artıyor ama satışlar yeniden başlıyor ve hesap güvenliği sağlanıyor. Ders: el yapımı ürünlerde uyum maliyetini ürün fiyatına baştan eklemek, hesap kaybı riskinden çok daha ucuzdur.
Kısaca Özet ve Sonraki Adım
AB’de cildi temizlemek veya güzelleştirmek için satılan sabun ve doğal kozmetikler çoğu durumda kozmetik sayılır; el yapımı olması kuralları değiştirmez. CPSR, PIF, AB’de sorumlu kişi ve CPNP bildirimi zorunludur. ABD’de sabun/kozmetik ayrımı iddialara göre belirlenir; MoCRA kozmetik için yeni yükümlülükler getirmiştir.
Sonraki adım: Ürün gamınızı formül bazında sayın, AB satışı için CPSR ve sorumlu kişi maliyetini hesaplayın; etiket ve iddiaları kurallara göre yeniden yazın ve ABD için “sabun mu kozmetik mi” kararını netleştirin.
Sık Sorulan Sorular
El yapımı sabun AB’de kozmetik sayılır mı?
Cildi temizlemek veya güzelleştirmek amacıyla satılan sabun, AB Kozmetik Tüzüğü (EC) 1223/2009 uyarınca çoğu durumda kozmetik üründür. El yapımı olması kuralları değiştirmez; bileşim ve pazarlama iddiaları değerlendirilir.
AB’ye sabun satmak için hangi belgeler gerekir?
Her ürün için güvenlik raporu (CPSR), ürün bilgi dosyası (PIF), AB’de yerleşik sorumlu kişi, CPNP bildirimi ve AB kurallarına uygun etiket (INCI listesi vb.) gerekir.
ABD’de sabun için FDA kaydı gerekir mi?
Yalnızca yağların alkaliyle tepkimesinden elde edilen ve yalnızca temizlik amaçlı pazarlanan sabunlar kozmetik kuralları dışındadır. Nemlendirme veya güzelleştirme iddiası taşıyan ürünler kozmetik sayılabilir ve MoCRA yükümlülükleri (kayıt, listeleme vb.) gündeme gelebilir; küçük işletme muafiyetleri vardır.
Esansiyel yağlı sabun tehlikeli madde midir?
Katı sabun genellikle değildir. Yüksek konsantrasyonlu esansiyel yağlar ve alkol içeren sıvı ürünler parlama noktasına göre yanıcı sıvı sayılabilir ve tehlikeli madde kurallarına girebilir. Ürününüzün güvenlik bilgi formunu ve kurye şartlarını kontrol edin.
Sabun için GTİP kodu nedir?
Sabun genellikle 3401, cilt bakım ve kozmetik ürünleri 3304 pozisyonunda sınıflandırılır. Kesin kod ürüne göre belirlenir; faturada ve beyanda tutarlı kullanın.
Gönderinizi Hemen Fiyatlandırın
Ağırlık ve varış ülkesini girin, birden fazla taşıyıcının fiyatını anında karşılaştırın.
🧮 Fiyat Hesapla →Kaynaklar ve Daha Fazla Bilgi
Bu yazıdaki bilgiler aşağıdaki kuruluşların yayımladığı genel çerçeveye dayanır. Kurallar ülkeye, taşıyıcıya ve döneme göre değişebilir; işlem yapmadan önce güncel hâlini ilgili kurumdan veya taşıyıcıdan teyit edin.