Bir navlun teklifi aldığınızda ilk bakmanız gereken yer, fiyatın hangi noktadan hangi noktaya geçerli olduğudur. Door-to-door (kapıdan kapıya) yükün çıkış adresinden alınıp varış adresine teslim edildiği, port-to-port (limandan limana) ise yalnızca iki liman (veya havalimanı) arasındaki ana taşımayı kapsayan hizmettir. İkisi arasındaki fark yalnızca kelimeler değil; teklifte görünmeyen, sonradan ödeyeceğiniz yerel masrafların varlığıdır.
Dört Kombinasyon
| Terim | Başlangıç | Bitiş | Kapsam |
|---|---|---|---|
| Door-to-Door | Göndericinin adresi | Alıcının adresi | Alım, çıkış işlemleri, ana taşıma, varış işlemleri ve teslimat |
| Door-to-Port | Göndericinin adresi | Varış limanı | Alım ve ana taşıma; varış limanından sonrası alıcıya ait |
| Port-to-Door | Çıkış limanı | Alıcının adresi | Ana taşıma ve varıştan teslimata; çıkış tarafı göndericiye ait |
| Port-to-Port | Çıkış limanı | Varış limanı | Yalnızca ana taşıma; her iki taraftaki yerel işlemler ayrı |
Hava kargoda aynı mantığın adı airport-to-airport, door-to-airport vb.’dir. Express kurye teklifleri ise çoğunlukla zaten kapıdan kapıya yapılandırılmıştır.
Bir Sevkiyatın Maliyet Zinciri
Fiziksel yolculuk şu aşamalardan oluşur. Her aşamanın ayrı bir maliyeti vardır ve teklifin hangi aşamaları kapsadığı teslim şekliyle belirlenir:
| Aşama | Maliyet kalemi | Port-to-Port teklifinde? | Door-to-Door teklifinde? |
|---|---|---|---|
| 1. Çıkış adresinden alım | Yurt içi nakliye / toplama | Hariç | Dahil |
| 2. İhracat gümrüğü | Beyanname, müşavirlik | Hariç (çoğu zaman) | Çoğu zaman dahil |
| 3. Çıkış terminali | THC, belge ücretleri | Çoğu zaman hariç | Dahil |
| 4. Ana taşıma | Deniz / hava / kara navlunu | Dahil | Dahil |
| 5. Varış terminali | THC, belge ücretleri | Hariç | Dahil |
| 6. İthalat gümrüğü | Beyanname, vergiler | Hariç | Anlaşmaya bağlı (DDP ise dahil) |
| 7. Varıştan teslimat | Yerel nakliye, depo | Hariç | Dahil |
“Port-to-port” fiyatın düşük görünmesinin nedeni, 1, 2, 3, 5, 6 ve 7. adımların teklifin dışında kalmasıdır. Aynı yük için door-to-door teklifini port-to-port ile karşılaştırmak, elma ile armut kıyaslamaktır. Teklifteki kalemlerin ne olduğu için freight forwarder rehberindeki ek ücret tablosuna da bakabilirsiniz.
Incoterms ile İlişkisi
Kapıdan kapıya veya limandan limana teklif, Incoterms ile birlikte okunmalıdır, çünkü masrafı kimin ödediği satış sözleşmesindeki teslim şekline bağlıdır. Örneğin DAP veya DDP satışta siz varış adresine kadar sorumlusunuzdur ve kapıdan kapıya hizmet almanız mantıklıdır. FOB satışta ise sorumluluğunuz çıkış limanında biter; alıcı varış tarafını kendisi organize eder. Tüm kuralların karşılaştırması için Incoterms 2020, deniz özelinde FOB ve CIF farkı yazılarına bakın.
Hangisi Ne Zaman Seçilir?
| Durum | Önerilen yaklaşım |
|---|---|
| E-ticaret sipariş gönderisi (kurye) | Kapıdan kapıya; genellikle zaten standarttır |
| İlk kez ihracat yapıyorsunuz, süreç bilginiz sınırlı | Door-to-door; tek muhatapla ilerlemek hata riskini azaltır |
| Alıcı kendi forwarder’ıyla çalışıyor (FOB/FCA) | Port-to-port veya yalnızca çıkış tarafı (door-to-port) |
| Büyük hacim, düzenli sevkiyat, kendi lojistik ekibiniz var | Port-to-port ile parça parça satın almak maliyet avantajı sağlayabilir |
| Hassas veya yüksek değerli yük | Kapıdan kapıya ve sigortalı; elleçleme sayısı azalır |
Kurye ve Hava Kargoda Durum
Küçük paketlerde mantık daha basittir: express kurye (UPS, DHL, FedEx gibi) gönderiyi kapıdan alır, gümrüğü ve son teslimatı yapar. Vergi sorumluluğu ise DDP veya DAP seçimine göre belirlenir; DDP ve DAP farkı yazısı bunu açıklar. Hava kargoda (konsolide) tekliflerin çoğu havalimanı-havalimanıdır; belge yapısı için AWB, parça yük mantığı için konsolidasyon rehberlerine bakın. Süreleri yorumlamak için transit time ve ETA yazısı faydalıdır.
İki Teklifi Karşılaştırmak: Elma ile Armut Tuzağı
Aşağıdaki iki teklif, aynı yük için gelmiş varsayımsal tekliflerdir. İlki port-to-port, ikincisi door-to-door:
| Kalem | Teklif A (port-to-port) | Teklif B (door-to-door) |
|---|---|---|
| Ana taşıma (deniz navlunu) | Dahil | Dahil |
| Çıkış adresinden alım | Yok | Dahil |
| İhracat gümrüğü | Yok | Dahil |
| Çıkış THC ve belge ücreti | Yok | Dahil |
| Varış THC | Yok | Dahil |
| İthalat gümrüğü | Yok | Dahil (vergiler hariç) |
| Varıştan teslimat | Yok | Dahil |
| Görünen fiyat | Daha düşük | Daha yüksek |
A’nın ucuz görünmesi, B’de dahil olan 6 kalemin eksik olmasından kaynaklanır. Gerçek karşılaştırma için A’ya eksik kalemleri ekleyip toplam maliyeti hesaplamalısınız. Bu hesapta hangi kalemlerin sizde kalacağını bilmek, forwarder seçimi açısından da önemlidir.
Teklif İsterken Teslim Noktasını Açıkça Yazın
- “Door-to-door” istiyorsanız çıkış ve varış adreslerini tam yazın.
- “Port-to-port” istiyorsanız limanları (yükleme/boşaltma) ve beklediğiniz yerel masrafları sorun.
- Teslim şeklini (Incoterms) teklifte belirtin. Bkz. Incoterms 2020.
- Vergi ve gümrük işlemlerinin kimde olduğunu yazın.
- Ek hizmetleri (sigorta, paketleme, depolama) ayrı kalem olarak isteyin.
- Geçerlilik süresini (kaç gün) sorun.
Örnek İş Akışı: FOB Mersin – Rotterdam
Gerçek bir akışta “kim ne yapar” sorusunu, FOB teslim şekliyle görelim. İhracatçı Mersin’den Rotterdam’a konteyner gönderiyor ve satışı FOB Mersin yapmış:
| Aşama | İhracatçı (satıcı) | Alıcı |
|---|---|---|
| Yükleme öncesi | Mal hazır, ambalajlı ve etiketli | Navlun rezervasyonu yapar, taşıyıcıyı belirler |
| Çıkış limanı | İhracat gümrüğünü yapar, konteyneri terminale teslim eder; çıkış THC’sini öder | — |
| Gemiye yükleme | Mal gemiye yüklendiği anda risk alıcıya geçer | Sigortayı kendisi ayarlar (istiyorsa) |
| Ana taşıma | — | Deniz navlunu alıcıya aittir |
| Varış limanı | — | Varış THC, ithalat gümrüğü, vergiler |
| Teslimat | — | Rotterdam’dan iç teslimat masrafları |
Bu akışta ihracatçının sorumluluğu çıkış limanında biter; alıcı varış tarafını kendi organize eder. Aynı satışı DAP Hamburg yapsaydınız, çıkıştan varış adresine kadar tüm zinciri siz organize eder ve door-to-door teklif almak durumunda olurdunuz. Kurallar için Incoterms 2020, deniz özeli için FOB ve CIF yazılarına bakın.
Hava Kargoda “Airport-to-Airport” Notu
Hava kargo tekliflerinin çoğu havalimanından havalimanınadır. Yani varış havalimanındaki kargo terminali ücreti, ithalat gümrüğü ve alıcıya son teslimat genellikle ayrıdır. Konsolide hava kargo fiyatı ile express kurye fiyatını karşılaştırırken bu fark mutlaka hesaba katılmalıdır; kurye fiyatı genellikle zaten kapıdan kapıya olduğu için, ilk bakışta daha pahalı görünüp aslında toplam maliyette yakın çıkabilir. Hız ve maliyet dengesi için express mi ekonomik mi yazısına bakın.
Prepaid ve Collect: Navlunu Kim, Ne Zaman Öder?
Taşıma belgesinde navlunun prepaid (peşin, gönderici öder) veya collect (varışta, alıcı öder) olduğu yazar. Bu ifade, teslim şekliyle uyumlu olmalıdır. Örneğin FOB satışta navlunu alıcı ödediği için belge çoğunlukla freight collect, CIF/CFR’de ise navlunu satıcı ödediği için freight prepaid olur. Yanlış işaretlenirse varışta alıcı, beklemediği bir navlun faturasıyla karşılaşır ve yükü teslim almayı reddedebilir. Port-to-port tekliflerde varışta ödenecek yerel masrafların collect kapsamında kimde kalacağını da önceden netleştirin.
Kısaca Özet ve Sonraki Adım
Door-to-door ve port-to-port özeti:
- Door-to-door kapıdan kapıya; port-to-port yalnızca iki liman arası ana taşımadır.
- Port-to-port fiyatı düşük görünür çünkü yerel masraflar dışarıda kalır.
- Teslim şekliyle (Incoterms) birlikte okunmalıdır.
- Express kurye teklifleri genelde zaten kapıdan kapıyadır.
- Hava kargo teklifleri çoğunlukla havalimanından havalimanınadır.
Sonraki adım: Her teklifte “bu fiyata dahil olmayan kalemler neler?” sorusunu sorun ve toplam maliyeti kendiniz hesaplayın.
Sık Sorulan Sorular
Door-to-door ve port-to-port arasındaki temel fark nedir?
Door-to-door yükün çıkış adresinden alıp varış adresine teslimini kapsar. Port-to-port yalnızca iki liman veya havalimanı arasındaki ana taşımayı kapsar; yerel masraflar ve teslimat ayrıca ödenir.
Port-to-port teklif neden daha ucuz görünür?
Çünkü yalnızca ana taşıma fiyatını içerir. Alım, ihracat ve ithalat gümrüğü, terminal ücretleri ve varıştan teslimat teklifin dışında kalır; bunlar eklendiğinde toplam maliyet door-to-door ile yakınlaşabilir.
Door-to-door fiyatına gümrük vergisi dahil midir?
Her zaman değil. Varış ülkesindeki gümrük vergisi ve KDV, DDP teslimde göndericiye, DAP teslimde alıcıya aittir. Teklifte “duties and taxes included/excluded” ifadesini kontrol edin.
Kurye gönderilerinde bu ayrım geçerli mi?
Genellikle gerekmez; kurye hizmetleri varsayılan olarak kapıdan kapıyadır. Yine de gümrük vergisinin kim tarafından ödeneceği ayrıca belirlenmelidir.
Gönderinizi Hemen Fiyatlandırın
Ağırlık ve varış ülkesini girin, birden fazla taşıyıcının fiyatını anında karşılaştırın.
🧮 Fiyat Hesapla →Kaynaklar ve Daha Fazla Bilgi
Bu yazıdaki bilgiler aşağıdaki kuruluşların yayımladığı genel çerçeveye dayanır. Kurallar ülkeye, taşıyıcıya ve döneme göre değişebilir; işlem yapmadan önce güncel hâlini ilgili kurumdan veya taşıyıcıdan teyit edin.